Η Διώρυγα της σιωπής: Το αθέατο ανθρώπινο τίμημα στον Ισθμό της Κορίνθου

Είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα της Ελλάδας. Ένα τεχνολογικό επίτευγμα του 19ου αιώνα που ενώνει δύο θάλασσες και προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Κι όμως, πίσω από την εντυπωσιακή εικόνα της Διώρυγας της Κορίνθου, κυριαρχεί μια άλλη, σκοτεινή πραγματικότητα: επαναλαμβανόμενα περιστατικά ανασύρσεων πτωμάτων, απόπειρες αυτοκτονίας και ένα φαινόμενο που, αν και διαχρονικό, παραμένει θεσμικά αόρατο.

Τις τελευταίες εβδομάδες, νέα περιστατικά εντοπισμού σορών στα νερά της διώρυγας επανέφεραν στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που δεν συζητείται όσο θα έπρεπε. Πόσοι άνθρωποι έχουν χαθεί όλα αυτά τα χρόνια; Γιατί δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή; Και –το κυριότερο– γιατί δεν έχουν ληφθεί μέτρα προστασίας σε ένα σημείο που θεωρείται, από οργανώσεις και ειδικούς, hotspot αυτοκτονιών;

Ένα φαινόμενο γνωστό – αλλά χωρίς επίσημα στοιχεία

Παρά τον μεγάλο αριθμό σχετικών ρεπορτάζ που έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς, δεν υπάρχει κανένα ενιαίο, επίσημο μητρώο με τον συνολικό αριθμό θανάτων στη Διώρυγα. Αυτό από μόνο του αποτελεί σημαντικό εύρημα: η Πολιτεία, η Περιφέρεια και η εταιρεία διαχείρισης δεν έχουν ποτέ δημοσιεύσει επίσημα συγκεντρωτικά στοιχεία.

Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις:

• Οργανώσεις ψυχικής υγείας, όπως η Κλίμακα, έχουν χαρακτηρίσει τον Ισθμό της Κορίνθου «σημείο υψηλής επικινδυνότητας» για αυτοκτονίες.

• Παλαιότερες καταγραφές κάνουν λόγο για περίπου 8 αυτοκτονίες ετησίως στην ευρύτερη περιοχή του Ισθμού.

• Τοπικά δημοσιεύματα ήδη από το 2012 ανέφεραν τρεις αυτοκτονίες σε λίγους μήνες, ενώ αστυνομικοί και κάτοικοι έχουν κατά καιρούς αποτρέψει άτομα «την τελευταία στιγμή» πάνω από τις γέφυρες.

• Αναρτήσεις πολιτών και τοπικών φορέων αναφέρονται συχνά σε «πολλαπλές απόπειρες μέσα σε μία εβδομάδα», επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα είναι όχι μόνο επαναλαμβανόμενο, αλλά και γνωστό στην τοπική κοινωνία.

Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: Το φαινόμενο είναι διαχρονικό, έντονο και πλήρως υποκαταγεγραμμένο.

Οι πρόσφατες ανασύρσεις και ο φαύλος κύκλος της αποσιώπησης

Το τελευταίο διάστημα, νέα περιστατικά ανασύρσεων σωρών επανήλθαν στα δελτία ειδήσεων. Παρά τις επαναλαμβανόμενες αναφορές, η θεσμική αντίδραση παραμένει η ίδια: καμία επίσημη ανακοίνωση, καμία εξήγηση, κανένα σχέδιο.

Πηγές από το Λιμενικό επιβεβαιώνουν ότι η περιοχή της Διώρυγας είναι από τα πιο δύσκολα σημεία για έγκαιρη επέμβαση – λόγω ύψους, γεωγραφίας και έλλειψης συστημάτων ειδοποίησης.

Το αξιοσημείωτο, όμως, είναι άλλο: Παρά την επαναληψιμότητα των περιστατικών, δεν έχει υπάρξει ποτέ δημόσια τοποθέτηση από την εταιρεία διαχείρισης (ΑΕΔΙΚ / Διώρυγα Α.Ε.) για το θέμα των αυτοκτονιών.

Τι λένε οι φορείς – και κυρίως τι δεν λένε

ΑΕΔΙΚ / Διώρυγα Α.Ε.

Η επίσημη επικοινωνία της εστιάζει αποκλειστικά σε τεχνικά θέματα: έργα πρανών, διακοπές λειτουργίας, προγράμματα αποκατάστασης.
Στα δελτία Τύπου των τελευταίων ετών δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά σε:

• αυτοκτονίες,

• απόπειρες,

• μέτρα ασφαλείας για τους επισκέπτες,

• εγκατάσταση καμερών ή κιγκλιδωμάτων,

• ή οποιαδήποτε πολιτική πρόληψης.

Αυτή η απουσία θεωρείται από ειδικούς ενδεικτική: Ένας κρίσιμος κίνδυνος παραμένει εκτός της επίσημης ατζέντας.

Περιφέρεια Πελοποννήσου

Η Περιφέρεια έχει παρέμβει θεσμικά για ένα μόνο θέμα: την ασφάλεια της διώρυγας σε σχέση με κατολισθήσεις και έργα υποδομής.

Σε σχετικές αποφάσεις τονίζεται ότι η περιοχή πρέπει να προστατευθεί «ώστε να μη κινδυνεύσουν ανθρώπινες ζωές».

Το παράδοξο; Η αναφορά αφορά μόνο κινδύνους για ναυσιπλοΐα, όχι για απόπειρες αυτοκτονίας.

Δεν υπάρχει καταγεγραμμένη πρωτοβουλία της Περιφέρειας για την αντιμετώπιση του φαινομένου των πτώσεων ανθρώπων από τις γέφυρες.

Δήμος Κορινθίων & Δήμος Λουτρακίου–Περαχώρας–Αγίων Θεοδώρων

Στα επίσημα αναπτυξιακά σχέδιά τους, ο Ισθμός παρουσιάζεται:

• ως τουριστικό «brand»,

• ως σημείο προβολής,

• ως το δεύτερο πιο επισκέψιμο αξιοθέατο της Ελλάδας.

Καμία αναφορά –ούτε μία– στους θανάτους και στο πρόβλημα των αυτοκτονιών.

Καμία πρόβλεψη για μέτρα, ενημέρωση ή δράσεις πρόληψης.

Η σιωπή των θεσμών είναι εκκωφαντική.

Οι μόνοι που μιλούν: ειδικοί και πολίτες

Η Κλίμακα, η πλέον εξειδικευμένη οργάνωση στην Ελλάδα για την πρόληψη αυτοκτονιών, έχει επανειλημμένα ζητήσει:

• αξιόπιστη καταγραφή περιστατικών,

• μέτρα ασφαλείας στα επικίνδυνα σημεία,

• ενημερωτικές καμπάνιες,

• πολιτικές πρόληψης με σύγχρονα εργαλεία.

Πολίτες, τοπικά μέσα ενημέρωσης και άνθρωποι που ζουν καθημερινά τον χώρο εκφράζουν εδώ και χρόνια τα ίδια ερωτήματα:

• Γιατί η γέφυρα του Ισθμού δεν διαθέτει υψηλότερα κιγκλιδώματα ή προστατευτικό εξοπλισμό;

• Γιατί δεν υπάρχουν κάμερες ή αισθητήρες για άμεση ειδοποίηση όταν κάποιος πλησιάζει επικίνδυνα το σημείο;

• Γιατί δεν υπάρχουν ενημερωτικές πινακίδες, τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας, επόπτες ασφαλείας;

Η απάντηση παραμένει η ίδια: Δεν υπάρχει θεσμικό ενδιαφέρον.

Γιατί δεν συζητείται δημόσια;

Η ερώτηση αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη. Το πρόβλημα είναι γνωστό, επαναλαμβανόμενο και σοβαρό. Διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά μιας κρίσης δημόσιας υγείας. Κι όμως, δεν έχει γίνει ποτέ θέμα πολιτικής:

• Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία.

• Δεν υπάρχει σχέδιο.

• Δεν υπάρχει δημόσιος διάλογος.

• Δεν υπάρχει συνεργασία φορέων.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έλλειψη δημοσιοποίησης και διαφάνειας δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο: Ό,τι δεν καταγράφεται, δεν συζητείται. Και ό,τι δεν συζητείται, δεν αντιμετωπίζεται.

Πέντε βασικά μέτρα που θα έπρεπε ήδη να έχουν εφαρμοστεί

1. Υψηλότερα κιγκλιδώματα στις γέφυρες και στα πρανή.

2. Κάμερες επιτήρησης και αισθητήρες ειδοποίησης κινδύνου.

3. Εποπτεία από εκπαιδευμένο προσωπικό σε ώρες αιχμής.

4. Ενημερωτικές πινακίδες και άμεση πρόσβαση σε γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης.

5. Ετήσια επίσημη αναφορά περιστατικών, δημοσιοποιημένη και διαθέσιμη στο κοινό.

Σε πολλά διεθνή σημεία υψηλού κινδύνου – από γέφυρες μέχρι απόκρημνα τουριστικά αξιοθέατα – αυτές οι πολιτικές εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες.

Στον Ισθμό, όμως, η πρόληψη παραμένει… θεωρητική έννοια.

Ένα έργο–σύμβολο, ένας κίνδυνος σε αργή κίνηση

Η Διώρυγα της Κορίνθου είναι μέρος της ιστορίας και της ταυτότητας της περιοχής.
Είναι τουριστικός προορισμός, σημείο θαυμασμού και φωτογραφίας.

Δεν μπορεί, όμως, να παραμένει ταυτόχρονα:

• τόπος επαναλαμβανόμενων θανάτων,

• περιοχή χωρίς επιτήρηση,

• σημείο γνωστό ως “κανάλι απόγνωσης”, όπως είχε γράψει ήδη από το 2012 τοπικό ρεπορτάζ.

Η ανάγκη για παρέμβαση είναι προφανής, επιτακτική και απολύτως ρεαλιστική.

Το ερώτημα είναι: Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη;

Και κυρίως: Πόσοι ακόμη άνθρωποι πρέπει να χαθούν μέχρι να ανοίξει ο δημόσιος διάλογος;

Μια πρόσκληση για σοβαρότητα

Το ρεπορτάζ αυτό δεν έχει στόχο να στιγματίσει τη Διώρυγα ή την περιοχή.

Έχει στόχο να αναδείξει ένα υπαρκτό, σοβαρό και διαχρονικά υποτιμημένο πρόβλημα.

Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι θέμα «εικόνας» ή «τουρισμού». Είναι η στοιχειώδης υποχρέωση κάθε θεσμού.

Ο Ισθμός της Κορίνθου μπορεί να παραμείνει σύμβολο τεχνολογικού θαύματος. Αρκεί να σταματήσει να είναι σύμβολο σιωπής.

Επιμέλεια άρθρου – Ανάλυση: Τσιορωτά Χριστίνα, Βελιτσίστας Θωμάς