Ανάλυση & δημοσιογραφική προσέγγιση με αφορμή τη δήλωση της Κατερίνας Οικονόμου
Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026–2030, ένα πολυετές εργαλείο που φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αξιοποιεί τους εθνικούς πόρους. Η ανακοίνωση της Κατερίνας Οικονόμου, η οποία συμμετείχε ενεργά στον σχεδιασμό υπό τον αναπληρωτή υπουργό Νίκο Παπαθανάση, αποτελεί την πρώτη επίσημη «ματιά» στο περιεχόμενο και τη φιλοσοφία του νέου προγράμματος.
Παρά τα αισιόδοξα μηνύματα, το ερώτημα παραμένει: Μπορεί το ΕΠΑ 2026–2030 να αποτελέσει πραγματικό μοχλό ανάπτυξης ή θα εγκλωβιστεί ξανά σε χρόνιες παθογένειες;
Τα βασικά σημεία του προγράμματος
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το νέο ΕΠΑ στηρίζεται σε τέσσερις κεντρικούς άξονες:
-
Ισχυρότερος προϋπολογισμός 16,6 δισ. ευρώ σε εθνικούς πόρους.
-
Συμπληρωματικοί πόροι 5,8 δισ. ευρώ για ολοκλήρωση έργων της περιόδου 2021–2025.
-
Κεντρικός ρόλος στην υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Τοπική και Περιφερειακή Ανάπτυξη.
-
Έμφαση σε στρατηγικές αναπτυξιακές προτεραιότητες, δηλαδή έργα υψηλής σημασίας σε υποδομές, ψηφιακό μετασχηματισμό, ενέργεια και περιφερειακή συνοχή.
Η τοποθέτηση της Οικονόμου αποδίδει τα εύσημα σε υπουργεία, περιφέρειες και υπηρεσίες διαχείρισης – ένδειξη ότι η διαδικασία είχε ευρύ χαρακτήρα και συλλογική βάση. Αυτό, σε επίπεδο πολιτικής επικοινωνίας, δημιουργεί την εικόνα ενός «ώριμου» σχεδιασμού που προέκυψε από θεσμική συνεργασία.
Τι σημαίνει πρακτικά αυτό για την Περιφέρεια και την Τοπική Αυτοδιοίκηση;
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει δει σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων μέσω εθνικών προγραμμάτων. Το ΕΠΑ 2021–2025 χρειάστηκε συμπληρωματικούς πόρους, γεγονός που δείχνει ότι η ζήτηση έργων υπερέβη τις αρχικές προβλέψεις. Ο νέος σχεδιασμός προσπαθεί να αντιμετωπίσει αυτή την πραγματικότητα με μεγαλύτερο προϋπολογισμό και καλύτερη στόχευση.
Για τις Περιφέρειες και τους δήμους σημαίνει:
-
Περισσότερο χώρο για ώριμα έργα που έχουν μείνει πίσω.
-
Καλύτερη προβλεψιμότητα χρηματοδότησης, ειδικά για έργα πολυετούς διάρκειας.
-
Δυνατότητα να συνδυαστούν πόροι με ΕΣΠΑ, RRF και ιδιωτικές επενδύσεις.
Ωστόσο, μένει να φανεί αν το νέο ΕΠΑ θα συνοδευτεί από ταχύτερες διαδικασίες, βελτιωμένη τεχνική υποστήριξη και πραγματική αποκέντρωση αποφάσεων.
Ανάλυση: Ποια είναι η ουσία πίσω από τους αριθμούς;
Τα 16,6 δισ. ευρώ είναι μια εντυπωσιακή εξαγγελία, αλλά το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι το ύψος του προϋπολογισμού – είναι η ικανότητα απορρόφησης και υλοποίησης.
Η Ελλάδα παραδοσιακά αντιμετωπίζει:
-
καθυστερήσεις σε μελέτες, αδειοδοτήσεις και διαγωνισμούς,
-
έργα που εντάσσονται χωρίς επαρκή ωριμότητα,
-
διοικητικές αδυναμίες στους μικρούς δήμους,
-
επενδύσεις που δεν ανταποκρίνονται σε στρατηγικές ανάγκες.
Αν το νέο ΕΠΑ δεν αντιμετωπίσει αυτά τα δομικά προβλήματα, τότε ο αυξημένος προϋπολογισμός από μόνος του δε θα μεταφραστεί σε πραγματική ανάπτυξη.
Η πολιτική διάσταση
Η έγκριση του προγράμματος λίγα χρόνια πριν το 2030 εντάσσεται σε μια ευρύτερη κυβερνητική προσπάθεια να καθορίσει την οικονομική πορεία της χώρας σε μεταμνημονιακή εποχή και εν μέσω ευρωπαϊκών αλλαγών. Η δήλωση της Οικονόμου αναδεικνύει την πολιτική βούληση να ενισχυθεί ο ρόλος των εθνικών πόρων – κάτι σημαντικό εφόσον δεν μπορεί η χώρα να στηρίζεται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκά κονδύλια.
Είναι όμως σαφές ότι βρισκόμαστε και σε μία περίοδο όπου η επικοινωνιακή προώθηση νέων προγραμμάτων παίζει καθοριστικό ρόλο. Το στοίχημα θα κριθεί στην πράξη.
Ένα πρόγραμμα με προοπτική – αλλά και με μεγάλες απαιτήσεις
Το ΕΠΑ 2026–2030 έχει τα χαρακτηριστικά ενός πιο σοβαρού, πιο τεχνοκρατικού εργαλείου. Η αύξηση των πόρων, η σύνδεση με περιφερειακές στρατηγικές και η προσπάθεια για συμπληρωματικότητα με το προηγούμενο πρόγραμμα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση.
Όμως:
-
Χωρίς ριζική απλοποίηση διαδικασιών,
-
χωρίς ενίσχυση της τεχνικής επάρκειας της τοπικής αυτοδιοίκησης,
-
χωρίς πραγματική λογοδοσία και στρατηγική ιεράρχηση,
το ΕΠΑ κινδυνεύει να παραμείνει «μια ακόμη λίστα έργων» και όχι ένα όραμα ανάπτυξης.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλες εξαγγελίες. Χρειάζεται υλοποίηση, ταχύτητα και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Η ανακοίνωση της Κατερίνας Οικονόμου είναι η πρώτη επίσημη δημόσια εικόνα ενός φιλόδοξου προγράμματος. Ο σχεδιασμός δείχνει ώριμος και ενισχυμένος. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν το κεντρικό κράτος και οι περιφέρειες θα καταφέρουν να μετατρέψουν αυτή τη φιλοδοξία σε πραγματικές επενδύσεις που αγγίζουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Το ΕΠΑ 2026–2030 μπορεί να αποτελέσει το εργαλείο που θα αλλάξει τον αναπτυξιακό χάρτη της χώρας.
Αρκεί αυτή τη φορά να είμαστε έτοιμοι όχι μόνο να το σχεδιάσουμε — αλλά και να το υλοποιήσουμε.
