Σε μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης για τους δήμους και ενόψει κομβικών διεκδικήσεων για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ επέλεξε να ανακαλέσει την απόφαση της 12ης Νοεμβρίου σχετικά με τον τρόπο κατανομής της έκτακτης επιχορήγησης των 105 εκατ. ευρώ. Η απόφαση αυτή, κατόπιν εισήγησης του προέδρου Λάζαρου Κυρίζογλου, παρουσιάστηκε ως «πράξη ενότητας», αλλά ανοίγει αναπόφευκτα και ένα νέο κύκλο συζήτησης για τις πραγματικές ανισορροπίες στο εσωτερικό της Αυτοδιοίκησης.
Μια κίνηση υπέρ της ισορροπίας… ή της ισορροπίας τρόμου;
Η ανάκληση της προηγούμενης απόφασης σημαίνει πως η έκτακτη ενίσχυση θα κατανεμηθεί με τα κριτήρια των ΚΑΠ (Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων). Δηλαδή με έναν τρόπο που θεωρείται θεσμικά «ουδέτερος», αλλά που δεν παύει να αφήνει πολλά ερωτηματικά για την πραγματική στόχευση της ενίσχυσης.
Η ΚΕΔΕ επιχειρεί να δείξει ότι παραμένει ενωμένη – ωστόσο η ανάγκη να το διακηρύξει τόσο έντονα, ίσως να αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι οι ρωγμές υπάρχουν και απλώς επιχειρούνται να καλυφθούν.
Η «ενότητα» ως αφήγημα
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου, στην εισήγησή του, μίλησε ξεκάθαρα για την ανάγκη να διαφυλαχθεί η ενότητα της Αυτοδιοίκησης. Το αφήγημα αυτό είναι διαχρονικά ισχυρό και πολιτικά αναγκαίο, όμως η ίδια η πραγματικότητα των δήμων συχνά δείχνει πως οι οικονομικές ασυμμετρίες μεταξύ μικρών, μεσαίων και μεγάλων αστικών δήμων δεν μπορούν να «συγκολληθούν» μόνο με δηλώσεις καλής θέλησης.
Οι αστικοί δήμοι –54 στον αριθμό– αντιμετωπίζουν υψηλά λειτουργικά κόστη, αυξημένες απαιτήσεις υπηρεσιών και πιέσεις που δεν έχουν αντίστοιχο των μικρότερων δήμων. Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ το αναγνωρίζει μεν, αλλά τους ζητά εκ νέου «αλληλεγγύη». Αυτή τη φορά, όμως, χωρίς να έχουν λάβει επιπλέον πόρους ούτε από την περσινή ανακατανομή των ΚΑΠ ούτε από την πρόσφατη έκτακτη ενίσχυση.
Αλληλεγγύη ή υπομονή; Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό.
Το οικονομικό αδιέξοδο δεν προσπερνιέται με αποφάσεις ανάκλησης
Ο Κυρίζογλου κάνει μια σημαντική παραδοχή: οι δήμοι συνεχίζουν να υποφέρουν από τις συνέπειες της δεκαετούς υποχρηματοδότησης, παρά τις βελτιωμένες δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας. Η παραδοχή αυτή αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος, το οποίο δεν είναι απλώς η κατανομή μιας έκτακτης επιχορήγησης, αλλά η χρόνια απόκλιση ανάμεσα σε θεσμοθετημένους πόρους και πραγματικές ανάγκες.
Το ερώτημα είναι: πόσο μπορεί η Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί σε καθεστώς «επιβίωσης» και όχι ανάπτυξης;
Πολιτικός σχεδιασμός ενόψει “μάχης” για το 2026
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η ΚΕΔΕ ετοιμάζεται για:
-
κινητοποιήσεις ενόψει του Προϋπολογισμού 2026,
-
έκτακτη Γενική Συνέλευση για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυρίζογλου θέλει την οργανωτική και πολιτική βάση της Αυτοδιοίκησης συσπειρωμένη. Ένας διαχωρισμός μεταξύ μεγάλων και μικρών δήμων θα αποδυνάμωνε τις συνολικές διεκδικήσεις και θα προσέφερε στο κεντρικό κράτος ένα εύκολο επιχείρημα: «Αν δεν συμφωνούν μεταξύ τους, γιατί να δώσουμε περισσότερα;».
Ανάλυση: Τι δείχνει η κίνηση
Η απόφαση αυτή φαίνεται να στοχεύει σε τρία επίπεδα:
1. Εσωτερική ισορροπία
Αποφεύγεται η δημιουργία μετώπου από μεγάλους δήμους που θα θεωρούσαν την αρχική απόφαση άδικη ή μονόπλευρη.
2. Διατήρηση στρατηγικών συμμαχιών
Οι μικροί και μεσαίοι δήμοι –η πλειονότητα στη χώρα– παραμένουν ο φυσικός σύμμαχος της διοίκησης ΚΕΔΕ, ειδικά μετά την ενίσχυσή τους μέσω των νέων κριτηρίων ΚΑΠ από το 2024.
3. Προετοιμασία για σκληρή διαπραγμάτευση με το κεντρικό κράτος
Μια ενωμένη ΚΕΔΕ έχει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος έναντι του Υπουργείου Εσωτερικών και του Υπουργείου Οικονομικών, ιδίως ενόψει προϋπολογισμού.
Είναι όμως αρκετό;
Παρά τη θετική στόχευση, η απόφαση δεν λύνει το βασικό ζήτημα: τη θεσμική και χρηματοδοτική υποβάθμιση της Αυτοδιοίκησης εδώ και χρόνια. Οι δήμοι δεν χρειάζονται μόνο «ορθολογική κατανομή» πόρων, αλλά περισσότερους πόρους συνολικά.
Η ενότητα είναι πράγματι κρίσιμη, αλλά θα δοκιμαστεί σύντομα αν οι 54 αστικοί δήμοι εξακολουθήσουν να βλέπουν τα προβλήματά τους να υποχωρούν σε δεύτερη μοίρα. Η αλληλεγγύη δεν μπορεί να είναι μονόδρομη, ούτε μόνιμη λύση σε διαρθρωτικές ανισότητες.
Η ανάκληση της απόφασης της 12ης Νοεμβρίου είναι μια πολιτικά επιδέξια κίνηση του Προέδρου της ΚΕΔΕ, που στοχεύει στη διατήρηση της ενότητας ενόψει κρίσιμων διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η ουσία παραμένει: η Αυτοδιοίκηση λειτουργεί ακόμη σε συνθήκες διαρκούς υποχρηματοδότησης και οι ανισότητες ανάμεσα στους δήμους, μικρούς και μεγάλους, απλώς κρύβονται προσωρινά κάτω από το χαλί.
Η πραγματική μάχη δεν είναι η κατανομή μιας έκτακτης δόσης. Είναι η αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης σε θεσμικό, οικονομικό και λειτουργικό επίπεδο — και αυτή η μάχη μένει να δοθεί.
Άρθρο ανάλυσης του Θωμά Βελιτσίστα
