Το λιανικό εμπόριο στην Ελλάδα εισέρχεται στο Δ’ τρίμηνο του 2025 με μια πρωτοφανή πίεση, που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στη νέα ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ. Μετά από μήνες στασιμότητας στις πραγματικές πωλήσεις –και σε αρκετές κατηγορίες καθαρής πτώσης–, τα νούμερα δείχνουν ότι η αγορά βρίσκεται σε ένα οριακό σημείο:
Λείπουν 750 εκατ. ευρώ τζίρου για να ισορροπήσει το λειτουργικό κόστος.
Και αυτό μόνο για τους τελευταίους τρεις μήνες του έτους.
Η διαπίστωση δεν είναι θεωρητική∙ είναι αποτέλεσμα των πραγματικών, αποπληθωρισμένων δεδομένων. Με την αύξηση μόλις +0,2% στο Γ’ τρίμηνο και τη μικρή συνολική πτώση –0,6% στο εννεάμηνο, οι επιχειρήσεις –ιδίως οι μικρές και μεσαίες– βλέπουν τους τζίρους να μην ακολουθούν ούτε κατά διάνοια την άνοδο του κόστους λειτουργίας.
Οι τρεις μεγάλοι «συμπιεστές» του λιανεμπορίου
Η εικόνα που δίνουν τα στοιχεία είναι ξεκάθαρη: τα περιθώρια έχουν εξαφανιστεί. Οι λόγοι:
1. Ενοίκια που αυξάνονται συνεχώς
Οι εμπορικές ζώνες, ειδικά στα αστικά κέντρα, καταγράφουν αυξήσεις που δεν συμβαδίζουν με την κίνηση. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής «στράγγιση» ρευστότητας.
2. Ενέργεια που παραμένει ακριβή
Παρά τη μερική αποκλιμάκωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι λογαριασμοί ενέργειας στην Ελλάδα παραμένουν σε επίπεδα δυσανάλογα υψηλά για μικρές επιχειρήσεις.
3. Μισθολογικό κόστος και εργοδοτικές επιβαρύνσεις
Οι συνεχόμενες αναπροσαρμογές των κατώτατων μισθών –αν και κοινωνικά αναγκαίες– πλήττουν έντονα τα μικρά καταστήματα που δεν μπορούν να μετακυλίσουν το κόστος στις τιμές.
Γιατί η Black Friday και η εορταστική περίοδος θεωρούνται «ζωής ή θανάτου»
Η εορταστική αγορά, η οποία ανοίγει παραδοσιακά με τη Black Friday, εξελίσσεται σε τελευταίο οχυρό βιωσιμότητας για χιλιάδες επιχειρήσεις.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, είναι η επίτευξη μιας αύξησης τζίρου της τάξης του 10%, ώστε να καλυφθεί η «τρύπα» των 750 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έναν στόχο φιλόδοξο –ίσως και υπερφιλόδοξο– αν λάβουμε υπόψη τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και τη στροφή των καταναλωτών προς τις online πλατφόρμες εξωτερικού, οι οποίες συχνά λειτουργούν εκτός ελληνικού φορολογικού πλαισίου.
Αν αυτό το 10% δεν επιτευχθεί, ο κίνδυνος είναι ξεκάθαρος: μια νέα γενιά λουκέτων, που θα χτυπήσει κυρίως τα μικρά μαγαζιά της γειτονιάς – τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής λιανικής αγοράς.
Τι ζητά η ΕΣΕΕ – και γιατί έχει δίκιο
Ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, επαναφέρει την ανάγκη για στοχευμένη στήριξη, με μέτρα που η Συνομοσπονδία έχει ήδη τεκμηριώσει:
-
Μείωση της φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης.
-
Καλύτερη στόχευση ενεργειακών επιδοτήσεων.
-
Στήριξη της μικρής λιανικής που αδυνατεί να ανταγωνιστεί τις πολυεθνικές και τα marketplaces.
-
Κίνητρα για ψηφιακό εκσυγχρονισμό και e-commerce σε μικρές επιχειρήσεις.
Η κεντρική θέση της ΕΣΕΕ αποδίδει ακριβώς την πραγματικότητα: δεν υπάρχει άλλη αντοχή στα λειτουργικά κόστη χωρίς ενίσχυση ή χωρίς ενίσχυση της ζήτησης.
Η μεγάλη εικόνα: Δεν φταίει μόνο ο τζίρος – φταίει η δομή της αγοράς
Αξίζει όμως να δούμε το ζήτημα και από μια πιο ευρεία οπτική:
-
Το λιανεμπόριο στην Ελλάδα παραμένει υπερ-κατακερματισμένο, με πολλές μικρές επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να επενδύσουν, να διαφημιστούν ή να διαπραγματευτούν τιμές προμηθειών.
-
Οι καταναλωτές στρέφονται πλέον σε οικονομικές λύσεις, συχνά από το εξωτερικό.
-
Η ψηφιακή μετάβαση είναι άνιση, δημιουργώντας ένα ψηφιακό χάσμα μεταξύ μικρών και μεγάλων παικτών.
-
Ο υψηλός ΦΠΑ στα προϊόντα λιανικής μειώνει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής αγοράς.
Επομένως, η κρίση του τζίρου δεν είναι ένα μεμονωμένο οικονομικό φαινόμενο∙ είναι αποτέλεσμα μιας σειράς διαρθρωτικών αδυναμιών.
Το Δ’ τρίμηνο του 2025 δεν είναι απλώς κρίσιμο – είναι καθοριστικό
Εάν οι επιχειρήσεις δεν καταφέρουν να ανακτήσουν μέρος της χαμένης ζήτησης και αν η πολιτεία δεν κινηθεί με μέτρα άμεσης απόδοσης, τότε το 2026 κινδυνεύει να βρει το ελληνικό λιανεμπόριο με λιγότερες επιχειρήσεις, λιγότερες θέσεις εργασίας και λιγότερη ανταγωνιστικότητα.
Οι αριθμοί της ΕΣΕΕ δεν είναι απλώς στατιστική∙ είναι καμπανάκι κινδύνου.
Και το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα αντιδράσουμε, αλλά πόσο γρήγορα και πόσο αποτελεσματικά θα γίνει αυτό – πριν χαθεί ακόμη ένα κομμάτι της ελληνικής αγοράς.
