Μια από τις πιο εκτεταμένες και σοβαρές συλλογικές αγωγές κατά των μεγάλων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολιτείες, σχολικές περιφέρειες και χιλιάδες γονείς στρέφονται κατά των Meta, TikTok, Snapchat και YouTube, υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες γνώριζαν επί χρόνια πως τα προϊόντα τους μπορεί να βλάψουν την ψυχική υγεία των παιδιών — και παρόλα αυτά επέλεξαν να το αποκρύψουν.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται μια σειρά από εσωτερικά έγγραφα που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα. Σύμφωνα με αυτά, η Meta είχε πραγματοποιήσει εσωτερική έρευνα – με την κωδική ονομασία Project Mercury – η οποία έδειχνε ότι έστω και μία εβδομάδα αποχής από το Instagram και το Facebook οδηγούσε σε σημαντική μείωση άγχους, κατάθλιψης, κοινωνικής σύγκρισης και αισθήματος μοναξιάς στους χρήστες. Ανάμεσά τους και εκατομμύρια έφηβοι.
Παρά τα ευρήματα, η εταιρεία φέρεται να σταμάτησε το πρόγραμμα και να μην δημοσίευσε ποτέ τα αποτελέσματα. Σε ορισμένα από τα αποκαλυφθέντα μηνύματα, στελέχη της Meta φέρονται να παραδέχονται ότι οι πρακτικές της πλατφόρμας είναι «εθιστικές», με έναν υπάλληλο να συγκρίνει το Instagram με «ναρκωτικό», χαρακτηρίζοντας την εταιρεία «διακινητή εθισμού».
Οι επιπτώσεις στα παιδιά και τους εφήβους
Στην αγωγή καταγράφονται αναλυτικά οι επιπτώσεις που φέρονται να έχουν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στους νέους. Ανάμεσα στις συχνότερες αναφέρονται:
- αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης
- διαρκής κοινωνική σύγκριση
- χαμηλή αυτοεκτίμηση
- διατροφικές διαταραχές και αρνητική εικόνα σώματος
- τάσεις εξάρτησης και παθολογικής χρήσης
Οι μηνυτές υποστηρίζουν ότι τα φαινόμενα αυτά δεν είναι μεμονωμένα, αλλά παρουσιάζουν εκρηκτική άνοδο σε εθνικό επίπεδο, ενώ μια σειρά από επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την υπερβολική χρήση social media με σοβαρά ψυχολογικά συμπτώματα στα παιδιά.
Οι κατηγορίες κατά των εταιρειών
Η αγωγή υποστηρίζει ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί σχεδίασαν τα προϊόντα τους έτσι ώστε να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής των χρηστών — ακόμη κι αν αυτό σήμαινε την επιβάρυνση της ψυχικής τους υγείας.
Πρακτικές όπως:
- αλγόριθμοι που ενισχύουν το ατελείωτο scrolling
- ειδοποιήσεις που προκαλούν άμεση ανταπόκριση
- μηχανισμοί «virtual reward»
- προώθηση περιεχομένου που ενισχύει την τοξική σύγκριση
περιγράφονται στην αγωγή ως στοιχεία ενός συστήματος που στοχεύει στην εξάρτηση και όχι στην ασφάλεια.
Από την πλευρά τους, οι εταιρείες αρνούνται ότι απέκρυψαν στοιχεία ή ότι αδιαφόρησαν για την ασφάλεια των νέων χρηστών. Η Meta, συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι η εσωτερική έρευνα είχε «μεθοδολογικά προβλήματα» και γι’ αυτό δεν συνεχίστηκε.
Μια υπόθεση που μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Η συγκεκριμένη αγωγή ενδέχεται να αποτελέσει σταθμό για τη σχέση κοινωνίας και μεγάλων πλατφορμών, καθώς θέτει ξεκάθαρα το ζήτημα της ευθύνης των εταιρειών για τις ψυχολογικές επιπτώσεις των προϊόντων τους.
Αν οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν, ενδέχεται να οδηγήσουν:
- σε νέα ρυθμιστικά μέτρα για τα social media
- σε υποχρεωτικούς κανόνες προστασίας ανηλίκων
- σε περιορισμούς στη λειτουργία των αλγορίθμων
- ακόμη και σε σημαντικές οικονομικές αποζημιώσεις
Την ίδια στιγμή, η υπόθεση φέρνει στο προσκήνιο μια πιο ουσιαστική συζήτηση: πώς προστατεύουμε τα παιδιά σε έναν ψηφιακό κόσμο που εξελίσσεται ταχύτερα από την κοινωνία και τους θεσμούς;
