Τα εγκαίνια του νέου Κέντρου Κοινότητας στο Δήμο Οιχαλίας αποτέλεσαν για την Περιφέρεια Πελοποννήσου μια ακόμη ευκαιρία να αναδείξει τη στρατηγική της στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής. Με κεντρικό σύνθημα την «επένδυση στον άνθρωπο» και με επίκληση της κοινωνικής συνοχής, ο Περιφερειάρχης Δημήτρης Πτωχός παρουσίασε το έργο ως θεμέλιο μιας συνολικής προσπάθειας ενδυνάμωσης των ευάλωτων ομάδων.
Η λειτουργία των Κέντρων Κοινότητας, που χρηματοδοτούνται από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος», αναμφίβολα αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο κοινωνικής μέριμνας. Σε μια εποχή όπου η πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες παραμένει άνιση, τέτοιες δομές δίνουν διέξοδο σε χιλιάδες πολίτες: ηλικιωμένους, ΑμεΑ, οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, ανέργους και νέους.
Ωστόσο, πίσω από τις κορδέλες των εγκαινίων και τις υψηλές δηλώσεις, προκύπτουν εύλογα ερωτήματα για το βάθος, τη συνέχεια και κυρίως την αποτελεσματικότητα αυτών των πολιτικών.
Ο κ. Πτωχός, στο μήνυμά του, περιέγραψε ένα ευρύ πεδίο παρεμβάσεων – από αντιπλημμυρικά έργα έως κόμβους βιοοικονομίας στη Μελιγαλά. Το αφήγημα της Περιφέρειας συνδέει τις κοινωνικές δομές με την αναπτυξιακή μετάβαση (ΣΔΑΜ), επιχειρώντας να δείξει ότι η Πελοπόννησος κινείται προς ένα νέο μοντέλο οικονομίας.
Το ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο αυτή η αφήγηση αντιστοιχεί στην καθημερινότητα των πολιτών. Το εισόδημα των νοικοκυριών, η πρόσβαση στην εργασία, οι ελλείψεις σε υποδομές και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν τις πραγματικές προκλήσεις. Οι κοινωνικές δομές καλύπτουν ανάγκες που παραμένουν διαχρονικά υψηλές, αλλά η αντιμετώπιση των αιτιών πίσω από αυτές τις ανάγκες απαιτεί μακροπρόθεσμη στρατηγική και σταθερή χρηματοδότηση – όχι μόνο επενδυτικές εξαγγελίες.
Η Δήμαρχος Οιχαλίας, Γιώτα Γεωργακοπούλου, χαρακτήρισε το νέο Κέντρο Κοινότητας «πυλώνα κοινωνικής συνοχής». Πράγματι, οι Δήμοι γνωρίζουν καλύτερα από όλους την πίεση που δέχονται οι τοπικές κοινωνίες και συχνά λειτουργούν ως το πρώτο – και πολλές φορές το μοναδικό – ανάχωμα κοινωνικής προστασίας.
Όμως, τα Κέντρα Κοινότητας λειτουργούν αποδοτικά μόνο όταν υπάρχει σταθερή συνεργασία Δήμου – Περιφέρειας και όταν οι δομές δεν υπολειτουργούν λόγω έλλειψης προσωπικού ή καθυστερήσεων στην υλοποίηση προγραμμάτων. Η εμπειρία άλλων Δήμων δείχνει ότι ένα Κέντρο Κοινότητας μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό σημείο αναφοράς, αλλά μπορεί και να μείνει απλώς ένας «νέος χώρος» όπως εύστοχα επεσήμανε η Δήμαρχος — εάν δεν υπάρξει συνεχής πολιτική βούληση και στήριξη.
Το άνοιγμα κοινωνικών δομών προσφέρει πολιτικό «κεφάλαιο», ειδικά σε περιόδους όπου η ανάγκη για στήριξη αυξάνεται. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου δείχνει να κινείται συντονισμένα προς μια εικόνα διοίκησης που βρίσκεται δίπλα στον πολίτη. Ωστόσο, η επίδραση τέτοιων πρωτοβουλιών δεν μετριέται στα εγκαίνια αλλά στα αποτελέσματα:
- Πόσοι πολίτες εξυπηρετούνται;
- Πόσο αποτελεσματική είναι η διασύνδεση με άλλες κοινωνικές υπηρεσίες;
- Υπάρχουν μετρήσιμα στοιχεία βελτίωσης;
- Ποια είναι η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση;
Χωρίς απαντήσεις σε αυτά, η κοινωνική πολιτική κινδυνεύει να παραμένει περισσότερο επικοινωνιακή άσκηση παρά δομική παρέμβαση.
Το Κέντρο Κοινότητας στην Οιχαλία αποτελεί αναμφίβολα μια χρήσιμη και αναγκαία δομή. Η παρουσία όλων των θεσμικών παραγόντων στα εγκαίνια υποδηλώνει τη σημασία που του αποδίδεται. Το στοίχημα, όμως, βρίσκεται στην καθημερινή λειτουργία και στη διάρκεια.
Η κοινωνική πολιτική δεν είναι στιγμιότυπο, είναι συνεχής αγώνας.
Η Περιφέρεια Πελοποννήσου κάνει ένα βήμα προς μια πιο κοινωνικά προσανατολισμένη διοίκηση. Το αν θα παραμείνει βήμα ή θα εξελιχθεί σε σταθερό βηματισμό, θα το δείξει ο χρόνος και – κυρίως – οι ίδιοι οι πολίτες.
