Στο Forum για την Αυτοδιοίκηση 2025, ο Δήμαρχος Σικυωνίων Σπύρος Σταματόπουλος ανέδειξε με ένταση και καθαρότητα ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης τοπικής διακυβέρνησης: τη διαχείριση των απορριμμάτων και τον ρόλο της ανακύκλωσης. Η παρέμβασή του περιείχε θεσμικές παρατηρήσεις, πολιτικές αιχμές και προτάσεις για μια νέα λογική στην κυκλική οικονομία, ανοίγοντας μια συζήτηση που υπερβαίνει τα όρια ενός δήμου και ακουμπά συνολικά την ελληνική αυτοδιοίκηση.
Η κεντρική θέση του Δημάρχου: Μείωση ταφής, ενίσχυση ανακύκλωσης
Ο κ. Σταματόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα παραμένει πολύ πίσω σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς στόχους ανακύκλωσης, με αποτέλεσμα η ταφή να παραμένει η πρώτη επιλογή αντί για την τελευταία. Στον πυρήνα του λόγου του, έθεσε την ιεράρχηση που πρέπει να διέπει τη διαχείριση αποβλήτων: ανακύκλωση → ανάκτηση → ταφή.
Ένα από τα πιο εμφανή σημεία της παρέμβασής του ήταν η κριτική του στο Τέλος Ταφής, το οποίο χαρακτήρισε ως ένα μέτρο που τιμωρεί τους δήμους και επιβαρύνει άδικα τους πολίτες, χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχες δομές στήριξης για ενίσχυση της ανακύκλωσης. Ζήτησε την αναθεώρηση ή ακόμα και την κατάργησή του, σημειώνοντας ότι οι ΟΤΑ δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος ενός συστήματος που δεν λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές τους δυνατότητες.
Παράλληλα, έθεσε το θέμα της λειτουργίας των ΦΟΔΣΑ, καλώντας για διαφανή τιμολογιακή πολιτική και δομές που θα υπηρετούν τους δήμους και όχι το αντίστροφο. «Η αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο», σημείωσε, εστιάζοντας στο ότι η διαχείριση αποβλήτων δεν μπορεί να παραμένει αποκομμένη από την καθημερινότητα και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ανάλυση του λόγου – Τι πραγματικά σημαίνει η παρέμβαση
Η τοποθέτηση του δημάρχου δείχνει μια συνδυαστική προσέγγιση: θεσμική αλλά και επιχειρησιακή. Δεν περιορίζεται σε γενικόλογες εκφράσεις περί «πράσινης πολιτικής», αλλά αγγίζει τον σκληρό πυρήνα των προβλημάτων – χρηματοδότηση, δομές, αρμοδιότητες, μοντέλο λειτουργίας ΦΟΔΣΑ.
Η ανακύκλωση ως εργαλείο ανάπτυξης, όχι απλώς υποχρέωση
Ο Σταματόπουλος αντιλαμβάνεται ότι οι δήμοι μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός αλλαγής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία δεν είναι για αυτόν ένα ευχολόγιο αλλά μια ρεαλιστική πολιτική προτεραιότητα.
Το ζήτημα των πόρων
Παρότι επισημαίνει με σαφήνεια τις στρεβλώσεις του συστήματος, ο λόγος του δεν προχωρά σε λεπτομέρειες ως προς το πώς θα χρηματοδοτηθεί η μετάβαση. Η ανακύκλωση, η διαλογή στην πηγή και οι νέες υποδομές απαιτούν επενδύσεις. Εδώ υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στο όραμα και την υλοποίηση.
Το στοίχημα της κουλτούρας
Σωστά επεσήμανε ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται κουλτούρα συμμετοχής, ενημέρωση και αλλαγή συμπεριφοράς των πολιτών. Αυτή η διάσταση αποτελεί ίσως το πιο δύσκολο, αλλά και το πιο καθοριστικό βήμα.
Προκλήσεις που παραμένουν ανοιχτές
Παρά τον δυναμισμό του λόγου του, μένουν κρίσιμα ερωτήματα:
-
Ποιοι θα είναι οι μετρήσιμοι στόχοι για την επόμενη τριετία ή πενταετία;
-
Πώς θα χρηματοδοτηθούν υποδομές όπως ΚΔΑΥ, πράσινα σημεία, συστήματα διαλογής στην πηγή;
-
Τι ρόλο θα παίξουν οι ιδιώτες και οι συνεργασίες με τον ιδιωτικό τομέα;
-
Πώς θα διασφαλιστεί ότι οι ΦΟΔΣΑ θα λειτουργούν με διαφάνεια και χωρίς μονομερείς επιβαρύνσεις για τους δήμους;
Αυτά τα ερωτήματα αποτελούν τη βάση για μια ευρύτερη πολιτική συζήτηση που πρέπει να ακολουθήσει.
Η τοποθέτηση του κ. Σταματόπουλου είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά η ουσία βρίσκεται πλέον στις πράξεις και στην εφαρμογή των παρακάτω:
-
Χρειάζονται σαφείς, μετρήσιμοι δείκτες για την αξιολόγηση της προόδου.
-
Η επιτυχία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην τεχνολογία αλλά στην ενεργή συμμετοχή πολιτών και τοπικών φορέων.
-
Απαιτείται διαφάνεια, δημοσιοποίηση στοιχείων, τακτική ενημέρωση και λογοδοσία.
-
Η αυτοδιοίκηση πρέπει να πάψει να αντιδρά παθητικά στις νομοθεσίες και να αποκτήσει ενεργό ρόλο στην χάραξη περιβαλλοντικής πολιτικής.
Ο λόγος του κου.Σταματόπουλου δεν είναι μόνο μια πολιτική τοποθέτηση, αλλά μια ευκαιρία να ανοίξει η συζήτηση για το πώς η περιφέρεια και οι δήμοι μπορούν να γίνουν πραγματικοί πρωταγωνιστές στη διαχείριση των αποβλήτων — όχι ουραγοί.
Η παρέμβαση του Σπύρου Σταματόπουλου στο Forum Αυτοδιοίκησης προσφέρει ένα σημαντικό πλαίσιο για το μέλλον της διαχείρισης απορριμμάτων στην Ελλάδα. Παρά τις αδυναμίες και τα κενά, θέτει επιτέλους μια ρεαλιστική και διεκδικητική βάση συζήτησης για την ανακύκλωση, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα.
Το ζητούμενο από εδώ και πέρα είναι η μετάβαση από τις διακηρύξεις στη συγκεκριμένη δράση. Και αυτό θα αποτελέσει την πραγματική δοκιμασία της αυτοδιοίκησης.
Ανάλυση – Άποψη: Βελιτσίστας Θωμάς
