Η πρόσφατη επίσκεψη της αντιπροσωπείας της ελληνοελβετικής πρωτοβουλίας στον δήμαρχο Καλαμάτας Θανάση Βασιλόπουλο δεν ήταν μια ακόμη τυπική θεσμική συνάντηση. Αντίθετα, αποτέλεσε μια σαφή ένδειξη ότι η συζήτηση για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο περνά πλέον από τη σφαίρα των ιδεών στη σφαίρα των συγκεκριμένων σχεδίων και προτάσεων.
Με επικεφαλής τον Πρέσβη της Ελβετίας Stefan Estermann και τη συμμετοχή στελεχών της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος & Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), ειδικών αρχιτεκτόνων-πολεοδόμων και εκπροσώπων των φίλων σιδηροδρόμου, η αντιπροσωπεία παρουσίασε μια ώριμη, τεκμηριωμένη και στρατηγικά στοχευμένη πρόταση. Το γεγονός ότι εμπλέκονται κορυφαία επιστημονικά στελέχη του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης και του ΕΜΠ, δημιουργεί για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες ένα περιβάλλον αξιοπιστίας γύρω από το σιδηροδρομικό μέλλον της Πελοποννήσου.
Το στρατηγικό διακύβευμα: όχι απλώς μια γραμμή, αλλά μια νέα ταυτότητα
Η επαναλειτουργία των γραμμών Κόρινθος–Ναύπλιο και Καλαμάτα–Διαβολίτσι, τόσο για επιβατική όσο και για τουριστική χρήση, ανοίγει τη συζήτηση για ένα νέο μοντέλο τοπικής ανάπτυξης. Σε μια εποχή που οι βιώσιμες μεταφορές αποτελούν αιχμή της ευρωπαϊκής πολιτικής, η Πελοπόννησος έχει την ευκαιρία να μεταφερθεί από το περιθώριο στο επίκεντρο των «έξυπνων» μετακινήσεων.
Το σχέδιο συνδέεται άμεσα με το Κλιματικό Συμβόλαιο της Καλαμάτας και την ένταξή της στις 100 Έξυπνες και Κλιματικά Ουδέτερες Πόλεις, κάτι που ενισχύει θεσμικά και πολιτικά την προοπτική υλοποίησης. Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου υπέρ της επαναλειτουργίας της γραμμής αποδεικνύει ότι τοπική κοινωνία και θεσμοί μιλούν πλέον με μία φωνή.
Χρηματοδότηση και μελέτη βιωσιμότητας: το κρίσιμο επόμενο βήμα
Η αντιπροσωπεία έθεσε ξεκάθαρα την ανάγκη χρηματοδότησης από το Υπουργείο Μεταφορών ή την Περιφέρεια για τη σύνταξη μελέτης βιωσιμότητας και business plan. Η Ελβετική πλευρά, με έτοιμα δεδομένα και προμελέτες, δίνει σημαντικό προβάδισμα ώστε το ελληνικό κράτος να μην ξεκινήσει από το μηδέν.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει τεχνογνωσία. Υπάρχει – και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο. Το ερώτημα είναι αν το κράτος και η Περιφέρεια θα κινηθούν με την ταχύτητα και τη σοβαρότητα που απαιτεί ένα έργο αυτού του μεγέθους.
Ο σιδηρόδρομος ως μοχλός ανάπτυξης, όχι ως νοσταλγία
Είναι εύκολο να θεωρεί κανείς ότι η συζήτηση για τον Πελοποννησιακό σιδηρόδρομο είναι μια ρομαντική αναδρομή στο παρελθόν. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική: μιλάμε για ένα έργο που μπορεί να αναβαθμίσει το τουριστικό προϊόν, να μειώσει την εξάρτηση από το αυτοκίνητο, να αναδιαμορφώσει τις μετακινήσεις κατοίκων και επισκεπτών και να ανοίξει νέες ευκαιρίες για επιχειρήσεις κατά μήκος των γραμμών.
Ο συνδυασμός επιβατικής και τουριστικής χρήσης προσφέρει ευελιξία και οικονομική προοπτική. Από θεματικά τρένα μέχρι διαδρομές που συνδέουν ιστορικούς οικισμούς, αρχαιολογικούς χώρους, οινοτουριστικές περιοχές και παράκτιες πόλεις, το εγχείρημα μπορεί να μετατρέψει τη γραμμή σε έναν ζωντανό άξονα ανάπτυξης.
Η Ελλάδα έχει συχνά χάσει ευκαιρίες επειδή δεν αξιοποίησε τη διεθνή τεχνογνωσία όταν της προσφερόταν. Στην προκειμένη περίπτωση, η Ελβετία – μια χώρα με ίσως το πιο αξιόπιστο και αποδοτικό σιδηροδρομικό σύστημα στον κόσμο – απλώνει το χέρι συνεργασίας.
Αν η Πελοπόννησος θέλει να γράψει το επόμενο κεφάλαιο της ανάπτυξής της, τότε η επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου δεν είναι ένα έργο πολυτελείας, αλλά ένα έργο αναγκαιότητας.
Και η ιστορία μας έχει διδάξει πως όποτε το όραμα συναντά τον σχεδιασμό και τη βούληση, τότε τα τρένα δεν μένουν στις ράγες των ονείρων — ξεκινούν.
