Τα τελευταία χρόνια, σημαντικός αριθμός αποφάσεων που αφορούν απευθείας αναθέσεις στον Δήμο Κορινθίων έχει προκαλέσει αυξημένη δημόσια συζήτηση. Αν και η διαδικασία της απευθείας ανάθεσης προβλέπεται από τον νόμο και αποτελεί εργαλείο των δήμων για την άμεση εκτέλεση έργων και υπηρεσιών, ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια, τα κριτήρια επιλογής και την οικονομική διαχείριση.
Στη Διαύγεια εμφανίζεται σειρά αποφάσεων που αφορούν έργα, υπηρεσίες και προμήθειες τα οποία πραγματοποιούνται μέσω απευθείας ανάθεσης, συχνά με επίκληση της παρέκκλισης του άρθρου 6 του ν.4412/2016. Η συγκεκριμένη παρέκκλιση επιτρέπει σε ειδικές και αιτιολογημένες περιπτώσεις να παρακαμφθεί η κανονική διαδικασία διαγωνισμού. Ωστόσο, η αυξανόμενη χρήση της προκαλεί προβληματισμό, καθώς ο νόμος ορίζει ότι απαιτείται τεκμηρίωση που να αποδεικνύει το κατεπείγον ή την αδυναμία προσφυγής σε άλλη διαδικασία.
Από τις διαθέσιμες πληροφορίες δεν προκύπτει ότι ο Δήμος Κορινθίων έχει δημοσιεύσει μια ολοκληρωμένη, συγκεντρωτική αναφορά για όλες τις απευθείας αναθέσεις ανά έτος. Ένα τέτοιο έγγραφο θα επέτρεπε στους πολίτες να αξιολογήσουν το συνολικό ύψος των δαπανών, να εντοπίσουν πιθανές κατατμήσεις ομοειδών έργων και να δουν ποιοι ανάδοχοι εμφανίζονται επανειλημμένα.
Η απουσία μιας ετήσιας έκθεσης διαφάνειας καθιστά δύσκολη την πλήρη εικόνα των συμβάσεων του Δήμου, ενώ τα μεμονωμένα έγγραφα στη Διαύγεια και στο ΚΗΜΔΗΣ παρουσιάζουν μόνο ένα τμήμα του συνόλου.
Η δημόσια συζήτηση, επομένως, στρέφεται γύρω από κρίσιμα ζητήματα:
- Έχει πραγματοποιηθεί πλήρης έρευνα αγοράς πριν από κάθε ανάθεση;
Ο νόμος προβλέπει τη συλλογή τουλάχιστον τριών γραπτών προσφορών όπου αυτό είναι δυνατό. - Γιατί δεν επιλέγεται συχνότερα η διαδικασία συνοπτικού ή ανοικτού διαγωνισμού;
Οι διαγωνισμοί διασφαλίζουν μεγαλύτερη συμμετοχή και καλύτερη τιμή. - Σε πόσες περιπτώσεις έγινε χρήση της “παρέκκλισης άρθρου 6” και με ποια αιτιολόγηση;
Εφόσον η παρέκκλιση είναι κατ’ εξαίρεση διαδικασία, η συχνή χρήση της δημιουργεί προβληματισμό. - Υπάρχουν περιπτώσεις κατατμήσεων ομοειδών έργων ώστε να παραμένουν κάτω από τα όρια απευθείας ανάθεσης;
Τέτοια πρακτική, εφόσον διαπιστωθεί, παραβιάζει τις αρχές των δημοσίων συμβάσεων. -
Ποιοι είναι οι ανάδοχοι που λαμβάνουν τις περισσότερες αναθέσεις;
Η συγκέντρωση πολλών συμβάσεων σε λίγους προμηθευτές αποτελεί ένδειξη που χρήζει ελέγχου.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη νομιμότητα — αφορά κυρίως τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτώνστη δημοτική διοίκηση. Οι απευθείας αναθέσεις δεν είναι εκ φύσεως παράνομες· αντίθετα, αποτελούν χρήσιμο εργαλείο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη. Όμως η υπερβολική χρήση τους χωρίς σαφή αιτιολόγηση γεννά υποψίες και αποδυναμώνει τη θεσμική αξιοπιστία.
Ένας σύγχρονος δήμος οφείλει:
-
να δημοσιοποιεί ετήσια αναφορά προμηθειών και αναθέσεων,
-
να τεκμηριώνει αναλυτικά κάθε παρέκκλιση,
-
να αποδεικνύει ότι έχει εξαντλήσει τις δυνατότητες ανοικτού ανταγωνισμού,
-
να διασφαλίζει ότι δεν ευνοούνται συγκεκριμένοι ανάδοχοι,
-
να εγγυάται ότι κάθε ευρώ του δημότη δαπανάται με τον καλύτερο τρόπο.
Τι πρέπει να γίνει τώρα
Οι πολίτες του Δήμου Κορινθίων έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν:
- το συνολικό ποσό που διατέθηκε μέσω απευθείας αναθέσεων τα τελευταία τρία έτη,
- τους λόγους για τους οποίους επιλέχθηκαν απευθείας διαδικασίες αντί διαγωνισμών,
- τη λίστα με τους αναδόχους και τις σχετικές δαπάνες,
- τις περιπτώσεις όπου έγινε χρήση παρεκκλίσεων και το σκεπτικό τους.
Η δημοτική αρχή καλείται να απαντήσει επίσημα και τεκμηριωμένα, δίνοντας στη δημοσιότητα όλα τα σχετικά στοιχεία, ώστε να αποκατασταθεί η διαφάνεια και να ενισχυθεί η λογοδοσία απέναντι στους πολίτες.
Το ζήτημα των απευθείας αναθέσεων στον Δήμο Κορινθίων δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι θέμα πολιτικής ηθικής, χρηστής διοίκησης και σεβασμού των δημοτών.
Η πλήρης εικόνα μπορεί να δοθεί μόνο από τα επίσημα στοιχεία — και αυτά πρέπει να δημοσιοποιηθούν.
Μέχρι τότε, τα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Και όσο παραμένουν αναπάντητα, τόσο θα ενισχύεται η ανάγκη για διαφάνεια, έλεγχο και ουσιαστική ενημέρωση.
